МӘҢГІЛІК ЕЛ АЛЫПТАРЫ. РАҚЫМЖАН ҚОШҚАРБАЕВ

Рақымжан Қошқарбаев - Берлинге шабуыл жасау кезінде Берлиндегі Рейхстаг ғимаратының қасбетінде жерлесіміз Григорий Булатовпен бірге қызыл туды алғашқы болып тіккен атышулы Ұлы Отан соғысының офицері. Бұл тарихи оқиға 1945 жылдың 30 сәуірінде болды. Осы ерлігімен қазақтың айбынды және ержүрек азаматы Екінші дүниежүзілік соғысының тарихына енді. 

Рақымжан Қошқарбаев 1924 жылы Ақмола облысының Тайтөбе ауылында дүниеге келген. Ата-анасынан ерте айрылған: төрт жасында анасы көз жұмып, 13 жасында әкесі қуғын-сүргінге ұшырайды. Жас жеткіншек балалар үйіне түсіп, кейіннен Балқаш қаласындағы Фабрикалық-зауыт училищесіне оқуға түседі. 1942 жылы 18 жасында Рақымжан Қошқарбаев әскер қатарына алынады. Содан кейін ол Тамбов жалпы жаяу әскер училищесіне жіберіліп, 1944 жылы үздік аяқтап шығады. Кіші лейтенант атағын алған Р.Қошқарбаев Варшавадағы майданға аттанады.

Әскер құрамында Рақымжан Қошқарбаев Варшаваны азат етуге және Одерден өтуге белсенді қатысты. Р.Қошқарбаев 1945 жылдың 30 сәуірінде Рейхстагқа шабуыл кезінде ерлік танытты, өзінің әріптесі ГригорийБулатовпен өмірін тәуекелге тігіп, Рейхстагтың кіреберісіне алғашқы болып Жеңіс туын тігеді. Осы күні 14:25-те 21 жастағы Р.Қошқарбаев бастаған жауынгерлер Герман рейхінің солтүстік бөлігінен бас штабқа түседі. Қаһарманның өзі бұл туралы былай деп еске алады: «Рейхстагқа бару керек. Лейтенант жолдас сізді ұсынып отыр», - деді олар. Батальон командирі расымен маған ескертіп айтқан еді: бұл бұйрық үлгісінде, ниетіңіз болса – барыңыз, барғыңыз келмесе – басқаны жіберіңіз. Олардың неге бұлай дегенін кейін түсіндім: себебі ешкімге тірі қалуға кепілдік жоқ еді». Григорий Булатовпен бірге олар фашист оғының қаупі төнсе де, жеті сағат бойы ашық алңқайда 260 метр жоғары өрлейді.

Кеңес ақын-жазушысы Василий Субботин өзінің күнделік жазбаларында Қошқарбаев пен Булатовтың ерлігі туралы жазады. Дивизиялық газеттің тілшісі болғандықтан, ол бірінші болып Рейхстагтағы шабуылдың жай-күйін және оған орнатылған белгілер туралы алғашқы болып сөз етеді. Ержүрек батырлардың өрлігі мен қаһармандығына  танымал жазушы Борис Горбатов тәнті болған. Батырлардың ерлігін ол өзінің 1948 жылдың 18 желтоқсанында шыққан «Литературная газета» басылымындағы мақаласында жазады.

Қазақ жазушылары Қ.Қазыбаев, М.Әлімбаев ұлы қазақ батырына арнап туынды жазды. Қ.Қазыбаев өзінің 1958 жылдың 21 желтоқсанында шыққан «Рейхстагқа ту тіккен қазақ» атты мақаласында Р.Қошқарбаев пен Г.Булатовтың ерлігі туралы баяндайды. Содан кейін ол Қошқарбаев туралы бірқатар мақалалар жазды, соның негізінде 1965 жылы «Кернеген кек» («Қасиетті жаза») әңгімесін жазды.

Соғыс қаһарманы соғыстан кейінгі бейбіт өмірде өзін белсенді танытты. 1947-1967 жылдары ол әртүрлі қызметте болды: Ақмола облысы атқару комитетінің нұсқаушысы, Ақмола облысының ішкі істер департаментінде көші-қон істерінің инспекторы. 1967 жылдан бастап «Алматы» қонақүйінің басшысы болды.

Рақымжан Қошқарбаев «Қызыл жұлдыз», Ұлы Отан соғысының 1 дәрежелі орденімен, «Берлинді алғаны үшін» медалімен, «Варшаваны азат еткені үшін» ордендерімен марапатталған. Майдан батыры Р.Қошқарбаев 1988 жылы көз жұмды. 1999 жылдың 7 мамырында ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен Қошқарбаев өмірден өткеннен кейін оған «Халық қаһарманы» атағы берілді.

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаев Р.Қошқарбаевтың отбасы мүшелеріне оған өмірден өткеннен кейін «Халық қаһарманы» атағы мен Алтын жұлдыз және «Отан» ордендерін табыс ету сәті. Алматы, 17.06.1999 ж.

Рақымжан Қошқарбаевтың ерлігі туралы алғашқылардың бірі болып мемлекет қайраткері, жазушы Кәкімжан Қазыбаев жазды. Бұл маңызды мәселеде оның тәлімгері Кеңес Одағының Батыры, Халық қаһарманы, панфиловшы, Мәскеу үшін күрес шайқасына қатысқан, жазушы Бауыржан Момышұлы болған еді. К.Қазыбаев Қошқарбаев пен Булатовтың ерлігін дәлелдейтін бірқатар құжаттарды тауып, өз еңбектерін шетелдік басылымдарда жариялады.

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті-Елбасы кітапханасында жазушы К.Қазыбаевтың екітомдық шығармалары сақталған, ол қатарға «Изморозь» романы, сондай-ақ қазақтың даңқты батырлары Б.Момышұлы мен Р.Қошқарбаевқа арналған «Найзағайдай жарқылдап», «Отпен жазылған өмірбаян» атты хикаяттары кіреді.